۵ ستون برای شناخت کامل کمپرسور اسکرو؛ کمپرسور اسکرو کمپرسور بهینه
پس از آشنایی با کمپرسور اسکرو خواهید دانست که این نوع کمپرسور به شدت محتاج روغنکاری است. در حقیقت اگر مزایای روغنکاری کمپرسور اسکرو را لیست کنیم چنین جدولی خواهیم داشت:
| انتقال حرارت و خنک کنندگی قطعات متحرک |
| جلوگیری از اثرات نامطلوب قطعات بر یکدیگر |
| حفاظت از سطوح فلزی قطعات در برابر خوردگی و زنگ زدگی |
| جذب آلودگیها، معلق نگه داشتن مواد خارجی و ترکیبات شیمیایی مخرب |
| کاهش نشتی داخلی و آب بندی |
| کاهش انرژی مصرفی در کمپرسور |
| سیال هیدرولیکی برای سیستمهای کنترل ظرفیت کمپرسور |
| کاهش سر و صدا |
| اطلاع از وضعیت با بهرهگیری از آنالیز روغن |
| انتقال از روتور نر به ماده در کمپرسور اسکرو روغنی |
و علیرغم نیاز اعتیادگونهی کمپرسور اسکرو به روغنکاری مناسب و علیرغم اثرگذاری شدید روغن بر کیفیت و بهرهوری کمپرسور، باز هم سازندگان کمپرسور هوا دست به طراحی و تولید کمپرسور اسکرو بدون روغن میزنند. در تغییر کمپرسور اسکرو روغنی به کمپرسور اسکرو بدون روغن، که اصطلاحا اویل فری نامیده میشود، مصیبتها و مشکلات بسیار است؛ به گونهای که حل هرکدام از کمبودهای جدول بالا، یکی دیگر از سطرهای جدول را بدبختتر میکند. ولی باز هم سازندگان کمپرسور اسکرو نسخههای بدون روغن این کمپرسور هم میسازند. چون بازار تشنهی کمپرسور اسکروست. بازار خریدار کمپرسور اسکروست. شاید نتوان هیچ دلیل دیگری برای اهمیت شناخت این کمپرسور آورد، به جز همین عطش بازار برای خریداری کمپرسور اسکرو.
برتری کمپرسور اسکرو بر تمامی اقسام دیگر کمپرسور هوا
در میان انواع کمپرسور باد صنعتی، کمپرسور هوای فشرده اسکرو پرکاربردترین و شناختهشدهترین نوع کمپرسور هوای صنعتی معدنی است و این مقام بیجهت کسب نشده است. کمپرسور اسکرو در مقایسه با دیگر کمپرسور پرکاربرد روتاری، کمپرسور اسکرول، تنوع مدلهای بسیار بیشتری دارد، دمای هوای فشرده خروجی پایینتر و المنت یا استیج هوای فشرده مقاومتری دارد. اما تمایزی که یکی از این دو کمپرسور روتاری را بسیار فراگیرتر کرده است اینها نیست، کمپرسور اسکرو ظرفیت هوادهی یا دبی هوای فشرده خروجی بسیار بیشتری دارد. این برتری نسبت به کمپرسور پیستونی نیز محسوس است. مصارف عمومی صنعت و معدن مصارفی هستند که نیاز به فشار بسیار بالا (۵۰ تا ۱۰۰ بار) ندارند، از سوی دیگر در این کاربردها هوادهی هوای فشرده مداوم بسیار کلیدی است؛ هر دوی این نکات عامل برتری کمپرسور اسکرو بر شناختهشدهترین کمپرسور رفت و برگشتی، کمپرسور پیستونی، در مصارف صنعتی و حفاری است. همچنین کمپرسور پیستونی به دلایل متعدد در طراحی، بازدهی و بهرهوری ضعیفتری نسبت به کمپرسور اسکرو دارد
کمپرسور هوای فشرده اسکرو، مزایا و محدودیتها
کمپرسور هوای فشرده اسکرو یا کمپرسور اسکرو پیچی از زیرمجموعههای کمپرسورهای جابجایی مثبت یا جریان تناوبی و پرکاربردترین نوع دورانی می باشد. در مطلب پیش رو به معرفی و بررسی این کمپرسورها خواهیم پرداخت.
در سال ۱۹۳۰ نیاز به ساخت کمپرسوری با ظرفیت و فشار متوسط و قادر به کار پیوسته در حالتهای مختلف احساس شد. این کمپرسورها فصل مشترک کمپرسور رفت و برگشتی و سانتریفیوژ بوده و بهترین عملکرد را نسبت به سایر کمپرسورها در این فصل مشترک دارند و بیشتر در سیستمهای تبرید مورد استفاده قرار میگیرند. مزایای این دسته از کمپرسورها عبارتند از:
- تعمیرات ساده
- هزینه تعمیراتی پایین
- طول عمر بالا
- دارای قطعات کم
- دارای نسبت فشار برای هر مرحله در حدود ۱۴ (Pressure ratio per stage)
و در عملکرد نیز در مقایسه با دیگر کمپرسورهای باد صنعتی دیگر دارای مزایای زیر می باشند:
- توانایی هندل کردن گازهایی با ذرات پودری و جامد و یا قطرات سیال می باشد.
- برای تزریق سیال جهت خنککاری و شستشو مناسب می باشد.
- Surge در آن بی معناست* (پی نوشت)
- تغییر در جرم مولکولی، ترکیب گاز و تا حدودی Pressure ratio در ظرفیت اثری ندارد.
فشار، ظرفیت هوادهی و طراحی کمپرسور هوای فشرده اسکرو
طراحی فشار خروجی این کمپرسورها از چند میلی بار تا ۴۰ بار و در ظرفیت هوادهی هوای فشرده خروجی تا ۱۲۰۰ مترمکعب بر دقیقه بوده و از این نظر بعد از کمپرسورهای گریز از مرکز قرار دارد. در دو نوع خشک و روغنی طراحی و ساخته می شوند. از این کمپرسورها در ظرفیتهای پایین برای سیستم تهویه مطبوع خودروها استفاده میشود. از بزرگترین معایب آنها صدای زیاد است که معمولا برای قسمت خروجی از یک کاهندهی صدا استفاده می شود و کمپرسور را دراتاقکهای عایق صوتی قرار می دهند.
در سال ۱۹۶۰ کمپرسورهای با سرعت بسیار بالای بدون روغن (اویل فری) با پروفیل و شکل جدید روتور رونمایی شد. هرچند کمپرسورهای رفت و برگشتی از راندمان بالاتر و توان مصرفی پایینتری نسبت به این کمپرسورها برخوردار هستند ولی ابعاد کمپرسور اسکرو، برای دبی معینی از جریان گاز، کوچکتر بوده و به علت فقدان نیروهای بالانس نشده به فونداسیون سبک و فضای کمتری برای نصب نیاز دارند، از این رو هزینه نصب آنها کمتر می باشد. این دستگاهها قادر هستند گازهای چسبناک (Sticky) و قابل پلیمریزاسیون را متراکم نمایند؛ اینگونه سیالات به دلیل وجود ذرات نرم باعث کاهش لقی روتورها و نشتی و افزایش راندمان حجمی کمپرسور می گردند. دراین تجهیزات بیشتر معایب سایر کمپرسورها مرتفع گردیده و کارآمدتر، سبکتر، سادهتر، دارای سرعتی نسبتا بالاتر و قابل اطمینانتر هستند؛ همچنین لرزش و نوسان جریان (Pulsation) کمتری نسبت به کمپرسورهای رفت و برگشتی دارند. به علت بالا بودن راندمان (حدود ۷۵تا۸۵ درصد) در بیشتر موارد بر کمپرسورهای گریز از مرکز ارجحیت داشته و عملکرد آنها وابستگی چندانی به جرم مولکولی گاز ندارد. این کمپرسورها از نظر اقتصادی نیز در محدوده توان مصرفی ۲۰۰-۱۵۰۰ اسب بخار از کمپرسورهای گریز از مرکز ارزانتر می باشند.
کمپرسور اسکرو روغنی
کمپرسور هوای فشرده اسکرو با توجه به حذف معایب کمپرسورهای رفت و برگشتی، دارای راندمان بالا هستند. در نوع روغنی این دستگاهها امکان دستیابی به نسبت فشار ۸ وجود دارد که این میزان معمولا در کمپرسورهای رفت و برگشتی بسیار مشکل و دستنیافتنی می باشد. طول روتور این کمپرسورها حدود ۷۵ تا ۶۳۰ میلیمتر بوده و میزان دبی بین ۰/۶ تا ۶۰۰ مترمکعب بر دقیقه می باشد. نسبت فشار خروجی به فشار ورودی (rp) در نوع خشک تا حدود ۴ و در نوع روغنی تا ۲۵ و نیز اختلاف بین فشار ورودی و خروجی بین ۱۵ تا ۵۰ بار می تواند باشد. سیستم آببندی روتورها در دو طرف آنها قرار گرفته است و در مجموع چهار دسته سیستم آببند در هر مرحله وجود دارد.
آب بندی کمپرسور هوای فشرده اسکرو
معمولا از سه نوع آببند در این تجهیزات استفاده می شود: لایبرنت (متناسب با سیال)، حلقههای فشارشکن و آببند مکانیکی (که طبق استاندارد AP1619 طراحی می گردد). برای سیال نیتروژن یا سایر گازهای خنثی نوع لایبرنت و حلقههای فشارشکن توصیه می شود. محدوده دما و فشار برای این نوع آببندی ۱۷۵ درجه سانتیگراد و ۱۰ بار می باشد. برای فشارهای بالای ۴۵ بار و دمای بالای ۱۷۵درجه سانتیگراد از آببند مکانیکی یا سیال محافظ روغن استفاده می شود.
دامنه کاربرد کمپرسور اسکرو
این تجهیزات اساسا برای تولید هوا در صنایع لوازم خانگی، غذایی، دارویی، صنایع شیمیایی و پتروشیمی و سیستمهای تهویه غیرصنعتی طراحی و ساخته شده اند و اغلب در سرویس سیالات مبرد، هوا و گازهای سوختی در صنایع کاربرد فراوان دارند. این کمپرسورها قادر به کار با سیالاتی مانند بخار خشک، گازها و مخلوطهای چندفازی هستند.
ساختار کمپرسور اسکرو
این کمپرسور باد صنعتی از خانواده جابجایی مثبت و دارای ساختاری ساده است، داخل بدنهی این کمپرسور دو روتور با شیارهای مارپیچی ماشینکاری شده و با فضای بسیار محدود قرار دارد که فضای مذکور در طول روتور با بدنه کاهش یافته و باعث تراکم گاز می شود.
معمولا جنس پوستهي آنها از چدن خاکستری است و مجرای ورودی و خروجی گاز در قسمت بالا و پایین پوسته در مقابل هم قرار دارد. در این واحدها با استفاده از دوران دو روتور نر و ماده عمل تراکم سیال انجام می پذیرد. هر دو روتور در کنار یکدیگر و در داخل یک پوسته قرار گرفته اند و جهت گردش آنها مخالف یکدیگر است. حرکت دورانی به وسیله یک محرک اصلی مثل الکتروموتور به روتور نر و سپس به روتور ماده انتقال می یابد.
پارامترهای زیر در میزان فشار و ظرفیت این کمپرسورها موثرند:
۱- طول روتور (فشار)
۲- قطر روتور (ظرفیت)
۳- زاویه پیچش لوبها (فشار و ظرفیت)
۴- دور کمپرسور (ظرفیت)
افزایش دور در کمپرسورهای باد صنعتی مدل جابجایی مثبت فقط باعث افزایش ظرفیت شده و میزان تغییر فشار تابع افت فشار سیستم پایین می باشد. تعداد لوبهای (گوشه ها یا دنده ها) روتور نر کمتر از روتور ماده می باشد.
اصول کارکرد کمپرسور اسکرو
کمپرسورهای حلزونی یا مارپیچی، که در این متن و در بازار از آنها با عنوان کمپرسور اسکرو پیچی یاد میشود، ابتدا فاصلهی میان کمپرسور سانتریفیوژ و کمپرسور پیستونی را پر میکردند، لیکن اینک دامنه وسیعی از فشارها و مقادیر جریان را پوشش میدهند.
کمپرسور حلزونی بزرگ از نظر ظرفیت هوادهی وارد محدوده سانتریفیوژها شده و تا چهل هزار سی اف ام گاز را جابجا میکند؛ نوع کوچکتر این ماشینها به ویژه از مدل روغنی در تهویه مطبوع خودرو (سیکل تبرید) که از نظر حجمی کاملا در محدوده رفت و برگشتنی یا پیستونی است قرار میگیرد.
سیکل کارکرد با عمل مکش، تراکم و تخلیه کامل میگردد. نیروی محرکه توسط روتور نر به روتور ماده اعمال میشود. با درگیر شدن روتور نر و ماده مقداری گاز از دریچه ورودی وارد فضای مابین زبانه روتور نر و فرورفتگی روتور ماده شده و ادامه دوران روتور موجب جریان گاز و متراکم شدن آن در طول روتور به طرف خروجی میگردد و در حالی که با حرکت به جلو از حجم گاز کاسته شده و به فشار آن افزوده میشود.
نهایتا گاز از شیار روتور خارج شده و لحظه ای که دریچه خروجی مقابل شیار حامل گاز قرار میگیرد وارد سیستم میشود.
با ادامه دوران مقدار دیگری از گاز در قسمت مکش در فضای مابین فاق و زبانه روتور نر و ماده حبس شده و به طور مشابه به طرف خروجی حرکت و متراکم شده، توام با کاهش حجم و نهایتا تخلیه میشود. این عمل در یک دور کامل به تعداد فضاهای مابین و جفت لپها تکرار میشود.
محل دریچههای ورودی و خروجی با توجه به نسبت فشار مورد نیاز سیستم به طور فیزیکی انتخاب و تعیین میشود. همچنین زاویه مارپیچ در مقدار نسبت فشار موثر است.
برای بالا بردن راندمان، به حداقل رساندن لقی مابین روتورها و نیز مابین روتورها و پوسته اهمیت دارد. لقی در کلام برخی از مهندسان آشنا با ادبیات انگلیسی کلیرانس بیان میشود.
در این کمپرسور باد صنعتی فضای مرده و یا حجم انبساط همانند رفت و برگشتی، کمپرسور پیستونی، وجود ندارد و راندمان حجمی تابع لغزش روتور خواهد بود. لغزش روتور عبارت از نشت گاز از ناحیه فشار بالا به سمت فشار پایین است که ظرفیت بالقوهی کمپرسور را میکاهد. به این نشت گاز گاه هدررفت جریان برگشتی نیز گفته میشود. این هدررفت تابعی از عوامل زیر است:
- سطح مقطع کل لقیهای میان روتورها با پوسته
- دانسیتهی گاز مورد نظر
- نسبت تراکم (عملکرد)
- سرعت محیطی روتور
- نسبت حجمهای طراحی شده
میزان این نشت و راندمان حجمی در نوع روغنی و خشک متفاوت بوده و منجر به ملاحظاتی در انتخاب دور نیز میشود که به تشریح در معرفی کمپرسورهای اویل فری به آن پرداخته شده است.
در کمپرسور هوای فشرده اسکرو پیچی دومرحله ای، خروجی از مرحلهی اول وارد مرحلهی دوم میشود که عملکردی مشابه با مرحلهی اول دارد. در شرایط معینی این عمل قدرت مصرفی را کاسته و راندمان را بالا میبرد.
در شکل زیر چهار دیاگرام A-B-C-D را مشاهده میکنید که دیاگرام A نشاندهندهی کمپرسور با نسبت فشار پایین بوده و دیاگرام B کمپرسوری با نسبت فشار بالا را نمایش میدهد. در دیاگرام C نسبت فشار کمپرسور کمتر از نسبت فشار مورد نیاز سیستم بوده و بنابراین در قسمت خروجی با یک جریان برگشتی مواجه خواهیم شد که خود موجب افت انرژی میگردد. در دیاگرام D برعکس، نسبت تراکم کمپرسور بیشتر از فشار موردنیاز سیستم بوده و در این حالت نیز با افت انرژی روبرو خواهیم بود.
شرکت جهان کمپرسور
شرکت جهان کمپرسور از سال ۱۳۶۲ تاکنون همواره با ارائه خدمات معتبر حامی مشتریان گرانقدر خود از صنایع و معادن کشور بوده است. بذر تاسیس این شرکت به سفارش مدیرعامل وقت شرکت اطلس کوپکو ایران، لیندستن، کاشته شد و نخست با عنوان تعمیرگاه مجاز ماشین آلات اطلس کوپکو شروع به کار نمود.
به مرور گروهی از مدیران و مهندسان سابق اطلس کوپکو ایران به این شرکت مهاجرت کرده و مسیر را برای ادامه راه خدمت به صنعت و به ویژه معادن کشور هموار کردند. اکنون جهان کمپرسور در زمینه تامین کمپرسور صنعتی برای کارخانجات، حفاران و راهسازها و همچنین ارائه خدمات پس از فروش معتبر و تامین قطعات مشغول به کار است.